In het oog van de kijker ligt de waarheid verborgen

Het spel van interpretatie in fotografie

Zoals ook in voorgaande edities gebruiken wij ook nu een campagnebeeld om het thema van het Festival 2025 ‘Zien is gelogen’, te introduceren en te promoten. Op verzoek van Apeldoorn Photo maakte Adriaan Holsappel het nieuwe campagnebeeld. Op een mooie zomerse avond in september 2024 inspireerde hij ons met zijn visie en zijn beelden.

Fotografie is meer dan alleen het vastleggen van wat zichtbaar is. Het is een medium dat voortdurend balanceert op de grens tussen wat echt is en wat de kijker denkt te zien. Dit idee staat centraal in het campagnebeeld voor het thema Zien is gelogen, waarbij de fotograaf en de kijker samen een complexe rol spelen in de creatie van betekenis.

De fotograaf schept een wereld door middel van beeldtaal, waarbij kleur, compositie en licht worden ingezet om emoties op te roepen en verhalen te vertellen. Maar wat de fotograaf ziet, is niet altijd wat de kijker begrijpt. Dit proces van interpretatie en associatie maakt van de kijker een actieve deelnemer in de fotografie.

“De fotograaf die maakt zijn beeld, denkt aan de beeldtaal die hij wil gebruiken, maar je hebt altijd de kijker die het interpreteert. Met andere woorden, wat de maker voor ogen heeft, kan door de kijker op een geheel andere manier worden ervaren. Dit is precies waar het thema Zien is gelogen om draait: de waarheid van een beeld is niet vaststaand, maar voortdurend veranderlijk en subjectief.” Aldus Adriaan.

Een belangrijke rol in dit proces speelt associatie. Beelden roepen herinneringen, gevoelens en emoties op, die sterk afhankelijk zijn van de persoonlijke achtergrond van de kijker. Associaties en percepties van de waarheid kunnen je beeldvorming vervormen en de grens tussen realiteit en illusie vervagen.

Adriaan vult aan: “Je associeert vanuit je eigen beelden en geschiedenis. Hoe ouder je wordt, hoe verder terug je je associeert. Naarmate we ouder worden, veranderen onze associaties, waardoor onze interpretatie van beelden verschuift. Dit maakt elk moment waarop we een foto bekijken uniek.”

In het campagnebeeld speelt Adriaan met realiteit en vervreemding. Het beeld is niet digitaal gemanipuleerd, maar de subtiele keuze van perspectief, kleurcontrasten en spiegelingen wekt toch een surrealistische sfeer op. Zoals hij zelf zegt: “Dit is niet gefotoshopt. Dit is eigenlijk een beetje surrealistisch.”

Hoewel het beeld puur is in zijn vorm, roept het vragen op over wat echt is en wat niet. Deze vervreemding maakt dat de kijker zijn eigen percepties in twijfel trekt, precies zoals bedoeld binnen het thema.

Zien is gelogen daagt de kijker uit om voorbij de oppervlakte te kijken en zich bewust te worden van de manier waarop beelden worden geïnterpreteerd. De waarheid, zo blijkt, ligt niet in de afbeelding zelf, maar in de ogen van de toeschouwer.